الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيانِ » من أهل ولايته فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ لَشَهادَتُنا أَحَقُّ مِنْ شَهادَتِهِما وَ مَا اعْتَدَيْنا إِنَّا إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ . « 1 » و « 2 » از امام صادق - عليه السلام - دربارهء اين آيه : « اى ايمان‌آورندگان ! . . . » پرسيده شد ، فرمود : در جايى است كه مسافر باشد و مرگ او فرارسد دو عادل از اهل دينش شاهد مىگيرد « پس اگر نيافتيد دو تن ديگر » [ غير ] از كسانى كه قرآن مىخوانند و از غير اولياى او اين دو را حبس مىكنيد بعد از نماز سوگند ياد كنند به خداى - عزّ و جل - اگر دربارهء آنان شك داشتيد و بگويند : ما به هيچ قيمتى حاضر نيستيم حق را بفروشيم گرچه از خويشان ما باشند و شهادت الهى را پنهان نكنيم در اين صورت ما از گناهكاران خواهيم بود و پس اگر اطلاع حاصل شد كه آن دو مرتكب گناه شده‌اند دو نفر ديگر در جايگاه آنان مىايستند از كسانى كه آن دو تن نخستين در حق ايشان ظلم كرده‌اند ؛ يعنى از اولياى ميت و قسم به خدا ياد مىكنند كه شهادت ما از شهادت آن دو به حق نزديك‌تر است و ما از حق تجاوز نمىكنيم كه از ستمگران خواهيم بود » . 3 . أخبرنا أبو عبد اللّه الحافظ ، ثنا أبو العباس محمد بن يعقوب ، أنبأ الربيع بن سليمان ، أنبأ الشافعي ، أنبأ عبد اللّه بن مؤمّل ، عن ابن أبي مليكة ، قال : كتبت إلى ابن عباس - رضى اللّه عنه - من الطائف في جاريتين ضربت إحداهما الأخرى و لا شاهد عليهما ، فكتب إليّ : أن احبسهما بعد صلاة العصر ، ثم اقرأ عليهما : إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَيْمانِهِمْ ثَمَناً قَلِيلًا . . . « 3 » ففعلت فاعترفت ؛ « 4 » ابن ابى مليكه گفت : از طائف به ابن عباس - رضى اللّه عنه - نوشتم دربارهء دو جاريه كه يكى ديگرى را زده است و شاهدى ندارند . ابن عباس به من نوشت : آن دو را پس از نماز عصر نگه‌دار و اين آيه را براى آنان بخوان : « كسانى كه پيمان الهى را به بهاى كمى مىفروشند . . . » و من اين كار را كردم و آن جاريه اعتراف كرد . آراى مفسران 1 . شيخ طوسى : واقدى و امام باقر - عليه السلام - گفته‌اند : شأن نزول آيه را اسامة بن زيد از پدرش چنين نقل كرده است كه ، تميم دارى و برادرش عدى ، نصرانى و تاجر بودند .

--> ( 1 ) . همان ، آيهء 107 . ( 2 ) . تفسير برهان ، ج 1 ، ص 509 ، ح 10 . ( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 77 . ( 4 ) . سنن الكبرى ، ج 10 ، ص 178 ؛ نك : الامّ ، ج 7 ، ص 37 ، در الامّ دارد : « ففعل فاعترفت ؛ پس انجام داد او اعتراف كرد . »